Ο ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη και οι κληρονομημένες αγκυλώσεις μιας εποχής

//Γράφει η Πωλίνα Γουρδέα//

Τα μυθιστορήματα που έχουν ως θέμα τους την ηθογραφία μιας άλλης εποχής έχουν ενδιαφέρον για τους αναγνώστες που αρέσκονται να ψάχουν ίχνη του παρελθόντος στο ένδοξο μέλλον τους. Ο ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη, όμως, από τις εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας» είναι πολλά παραπάνω από μια ηθογραφία της Κρήτης του 1950.

«Τα πράγματα γίνονταν σοβαρά. Η ιδέα πως θα είχα για πεθερό αυτό τον άνθρωπο, άρχισε να μ’ ενοχλεί, γιατί τον έβλεπα να φέρεται με τρόπο εξουσιαστικό. Εγώ δεν είχα μάθει στους αφέντες. Έπρεπε τώρα να ξεχάσω την ελεύθερη ζωή μου και να βάλω στο κεφάλι μου όλους αυτούς τους ανθρώπους». (σελ. 25)

Η ρεαλιστική γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην αφήγηση των γεγονότων, που αποτελούν το συμπαγές σώμα του κειμένου, δημιουργεί ένα κλίμα άμεσης ταύτισης με τον ήρωα. Ο ταπεινός ταχυδρόμος, που είναι το βασικό πρόσωπο του βιβλίου, μας αφορά γιατί μας εμπλέκει στην πορεία μιας ζωής γεμάτης από «κουκουλωμένα» συμβάντα. Στην ελληνική επαρχία του 1950 τίποτα δεν λεγόταν όπως ήταν. Υπήρχε μια κοινωνική σύμβαση ψεύδους που οδηγούσε τους ανθρώπους σε μια υποταγμένη και δουλοπρεπή συμπεριφορά σύμφωνα με τις κοινωνικές επιταγές. Άραγε την κληρονομημένη μας αυτή αγκύλωση πόσο την έχουμε ξεπεράσει σήμερα; Αυτό νομίζω ότι είναι το καίριο ερώτημα που προξενεί ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδάκης στον αναγνώστη το 2019.

«Είχε κρατήσει από τότε αυτά τα φερσίματα, δεν είχε συνηθίσει να του αντιμιλούν. Έτσι έπαψα να μιλώ. Άκουγα. Έβλεπα τα σάλια του στον αέρα. Δε φώναξα. Δε σήκωσα τους τόνους. Ποτέ δεν το είχα κάνει και δεν θα το έκανα τώρα. Ήμουν εντελώς ήρεμος και απλώς παρακολουθούσα ατάραχος την παραφορά του». (σελ. 64)

Οι ακριβείς περιγραφές του συγγραφέα δίνουν έμφαση στη λεπτομέρεια που ρίχνει φως στο ψυχικό βάθος ενός ανθρώπου που οδηγείται στο έγκλημα. Ο πράος και φιλήσυχος ταχυδρόμος, μέσα από υπόγειες ψυχικές διεργασίες, οδηγείται στον φόνο του παιδιού του που πάσχει από ψυχική διαταραχή. Το κοινωνικό στίγμα, η ντροπή που φέρει η ψυχική νόσος, η σιωπή που διέπει τις κοινωνικές συμβάσεις και η οικογενειοκρατία της εποχής δημιουργούν ένα νοσηρότατο σκηνικό των ηθών και των εθίμων μιας εποχής που παρήλθε, αλλά μας στοιχειώνει ακόμα. Το κείμενο του Γιώργου Παπαδάκη μας συγκινεί και μας ξυπνά μνήμες και ακούσματα παλαιότερων γενεών που έζησαν μέσα στην αλληλεπίδραση και τον ασφυκτικό κλοιό της κοινωνικής μέγγενης. Δείγμα της ελληνικής επαρχίας ή συνθήκη μέσα στην οποία μεγάλωσαν γενιές Ελλήνων που φέρουν τη μνήμη μιας νοοτροπίας που συνεχίζει να δημιουργεί σύγχυση μεταξύ του κοινωνικού και του ατομικού πλαισίου. Το όριο μεταξύ ορατού και αοράτου χάνεται και ο ταχυδρόμος μας ακολουθεί τη ροή των γεγονότων παραπαίοντας ανάμεσα στη δίνη της ενοχής και στην ανάληψη της ευθύνης του εαυτού.

Ένα δυνατό μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη που σκιαγραφεί με μεγάλη ακρίβεια τα ήθη και τα έθιμα μιας εποχής που προϋπήρξε και που συνεχίζει να μας στοιχειώνει αβίαστα μέσα από την ηθική μας υπόσταση.  

«Εκεί που σκεφτόμουν μια μέρα, λέω: Πάει, το άπειρο έφυγε, δεν θα ξαναμπεί στη ζωή μου. Στο εξής έπρεπε να βολευτώ στους κλειστούς τόπους». (σελ. 199)

Ο ταχυδρόμος, Γιώργος Παπαδάκης, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, σελ. 229

Ο Γιώργος  Παπαδάκης γεννήθηκε στο Ρέθυμνο  το 1959. Σπούδασε Θεολογία, Φιλοσοφία και Ιστορία της Τέχνης στo  Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Στρασβούργου. Είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου. Έχει ειδικευθεί στη μεσαιωνική τέχνη και στην τέχνη της πρώιμης Αναγέννησης. Υπηρετεί ως εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση από το 1989 και σήμερα είναι Διευθυντής σχολείου στην Αθήνα.

Έργα του:

Ιστορία μιας ανοχύρωτης νιότης, μυθιστόρημα, Εστία 1994

Ο Ιούλιος δεν έχει τύψεις, ποιητική συλλογή, Δωδώνη, 1999

Μικρή ιστορία του φωτός στη θρησκευτική τέχνη του Βυζαντίου και της Δύσης – το φως και το σώμα, μονογραφία, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2014

Η πρώιμη Αναγέννηση στην Ιταλική ζωγραφική, μελέτη, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 2015

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.