Ο Αβδελιώδης ή το «περιθώριο» ως κέντρο της δημιουργίας

Συνέντευξη στον Χαρτογράφο με την ευκαιρία της παράστασης της Ελένης του Ρίτσου και του μήνα που αφιερώνεται, από 2 Μαΐου μέχρι και 2 Ιουνίου, στο θεατρικό και κινηματογραφικό έργο του κορυφαίου σκηνοθέτη στο Μπάγκειο, Πλατεία Ομονοίας.

Ο Δήμος Αβδελιώδης εκπροσωπεί με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ένα φαινόμενο που με μια πρώτη ματιά μοιάζει το απόλυτο οξύμωρο: την κεντρικότητα του περιθωρίου. Σκηνοθέτης του κινηματογράφου και του θεάτρου με ζηλευτές επιτυχίες, από τις ταινίες Το δέντρο που πληγώναμε και το Η εαρινή σύναξη των αγροφυλάκων μέχρι την εμβληματική παράσταση Ο Μεγαλέξαντρος και ο καταραμένος δράκος που άνοιξε για το θέατρό μας οικουμενικές προοπτικές που μένει ακόμα να κατανοηθούν και να αξιοποιηθούν, ο Αβδελιώδης είναι ταυτόχρονα κάποιος που δεν προτιμάται ούτε από τους κρατικούς θεσμούς ούτε από το εμπορικό θέατρο. Ο λόγος δεν είναι ότι η τέχνη του είναι ελιτίστική ή δύσκολη. Αντιθέτως, το έργο του διατρέχεται από ένα συνδυαστικό και γόνιμο διάλογο που, βασισμένο στην απλότητα, συνδυάζει το λόγιο με το λαϊκό στοιχείο. Πρόκειται μάλλον για το ότι οι επιλογές και ακόμη πιο πολύ το πολύμορφο πραγματωμένο του έργο αρνείται τα στερεότυπα, αφήνοντας αμήχανους όσους επιδίδονται σε κατηγοριοποιήσεις. Είναι ένα εκτός κατεστημένου προγράμματος ποιητικό (δηλαδή δημιουργικό) πρόγραμμα, που ανοίγει δρόμους ελευθερίας.

Σε μια εποχή όπου θριαμβεύει διεθνώς η αμηχανία σχετικά με το ρεπερτόριο, οι δικές σου επιλογές ξεχωρίζουν διότι ταυτοχρόνως είναι τόσο σαφείς όσο και αναπάντεχες. Αισχύλος και σατιρικός Σοφοκλής, Παπαδιαμάντης, Βιζυηνός, Παναΐτ Ιστράτης, Καραγκιόζης συγκροτούν μια εντελώς ιδιαίτερη διαδρομή. Ποια είναι η εσωτερική αλληλουχία που χαρακτηρίζει την διαδρομή σου;

Εξακολουθώ να βλέπω την ομορφιά και το θαύμα της ζωής και των ανθρώπων.

Είτε σκηνοθετείς την πλατωνική Απολογία του Σωκράτη, είτε τον Αισχύλο δεν φοβάσαι να επιμένεις στην αέναη παρουσία του αρχαίου πολιτισμού στη σημερινή εποχή. Μέσα από αλλαγές και ρωγμές εννοείται. Πώς εγγράφεται στην γραμμή αυτή το ανέβασμα της Ελένης του Ρίτσου που εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 8 Μάιου και ποια ήταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εγχειρήματος;

Το πνεύμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού είναι διαχρονικό και διαρκώς επίκαιρο γιατί θυμίζει ότι πάνω απ’ όλα αυτό που προέχει για τους ανθρώπους είναι η χαρά και η απόλαυση της ζωής. Αφορά όλους τους ανθρώπους του πλανήτη και κατοικεί μέσα σε κάθε ενέργεια και σκέψη ανθρώπου που βιώνει με τέτοιο τρόπο τη ζωή. Θεμελιώθηκε στην τέχνη από τον Όμηρο και τους ποιητές του αρχαίου Δράματος και στην φιλοσοφία από τον Σωκράτη, Πλάτωνα και Αριστοτέλη. Όσοι ακολούθησαν αυτό το πνεύμα άφησαν παρακαταθήκη και αναγεννητικό έργο και στον ελληνικό και στον παγκόσμιο πολιτισμό. Ενδεικτικά, ο Χορτάτσης, ο Κορνάρος, ο Σολωμός, ο Παπαδιαμάντης, ο Βιζυηνός, ο Καβάφης, ο Ελύτης σκέφτονται και παράγουν τα έργα τους στο ίδιο απαράλλαχτο πνεύμα με τους πρώτους διδάξαντες.

Ο Γιάννης Ρίτσος με την Ελένη, καταθέτει επίσης ένα έργο εθνικής αυτογνωσίας και στόχευσης με απαράμιλλο τρόπο.

Η παράσταση Ελένη Γ.Ρίτσου καθώς και η Απολογία του Σωκράτη έχουν προσκληθεί για μεγάλη περιοδεία στη Γερμανία, η οποία οργανώνεται για το φθινόπωρο. Ανάμεσα στις πόλεις που έχουν επιβεβαιωθεί είναι το Βερολίνο, το Ντίσεντολρφ και η Βόνη.

Η επιμονή σου στην ελληνική θεατρική διαχρονία βρίσκει στο θεατρικό έργο σου και την αντιστοιχία της στην επιμονή σου στην διαχρονία της ελληνικής γλώσσας. Πολύ σημαντικό κομμάτι της δουλειάς σου, είναι και πείραμα προς απόδειξη, ότι η ελληνική θεατρική γλώσσα κάθε εποχής δημιουργεί ευκαιρίες για ανεπανάληπτα θεατρικά γεγονότα. Ποια σχέση βλέπεις να έχει η στάση σου αυτή με τα κρατούντα στην σημερινή επίσημη παιδεία και ρητορική;

Κανείς δεν θέλει το κακό του, αλλά η σημερινή πολυμάθεια, πολυγνωσία και η πλύση εγκεφάλου με τις επιταγές της μόδας και της διαφήμισης, δημιούργησαν έναν καταιγισμό, όπου αν δεν έχει κανείς αξιολογικά κριτήρια και πίστη σε αυτά και στον εαυτό του, δεν προλαβαίνει να πάρει θέση και αναγκαστικά άγεται και φέρεται από το χάος και την σύγχυση που έχει δημιουργηθεί χωρίς την κλασική παιδεία.

Στο κινηματογραφικό σου έργο, για παράδειγμα στην Εαρινή σύναξη των αγροφυλάκων, αναδύεται μια τάση μεταγραφής στοιχείων που θυμίζουν τους μεγάλους καλλιτέχνες του βωβού. Και γενικότερα όμως, οι ταινίες σου βρίσκονται σε διάλογο με κορυφαίες στιγμές του παγκόσμιου κινηματογράφου, ενώ θεατρικά έργα όπως ο Μεγαλέξαντρος και ο καταραμένος δράκος ρίχνουν γέφυρες προς τους ανατολικούς θεατρικούς κώδικες και την χρήση τους από τις μεγάλες θεατρικές πρωτοπορίες της Δύσης. Πώς καταλαβαίνεις το συνδυασμό ιθαγένειας και οικουμενικότητας;

Πιστεύω πως πρέπει να παραμένει κανείς ανοιχτός να επηρεάζεται από οτιδήποτε μπορεί να ενσωματώσει στο έργο του, αν είναι να κάνει έργο χρήσιμο για όλους τους ανθρώπους, και όχι για να ικανοποιήσει τις ατομικές του φιλοδοξίες ή για να κολακεύσει μια ομάδα φιλότεχνων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.