Είναι όντως ο Τραμπ Έλληνας;

CC BY-SA 2.0 Flickr/kevtalec

// Γράφει ο Χορτοφάγος //

Ναι, όντως ο Τραμπ είναι Έλληνας. Κι όχι οποιοσδήποτε νεοέλληνας. Ο σημερινός πρόεδρος της Αμερικής είναι αρχαίος Έλληνας.

Αυτό τουλάχιστον ισχυρίζεται ο Victor Davis Hanson. Δεν είναι όποιος κι όποιος. Είναι ομότιμος καθηγητής κλασικής φιλολογίας του California State University και ανώτερος εταίρος του Hoover Institution του πρώτου αμερικάνικου πανεπιστημίου, του Stanford. Η άποψη αυτή αναπτύσσεται στο νέο του βιβλίο, το οποίο πρόκειται να εκδοθεί το Μάρτιο.

Μια τέτοια θέση, ότι ο Τραμπ είναι «Έλληνας τραγικός ήρωας», γέννησε την περιέργεια του Isaac Chotiner, δημοσιογράφου του «New Yorker» ο οποίος ζήτησε και πήρε από τον καθηγητή Hanson συνέντευξη, που δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού.

Αναδημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από τη συνέντευξη αυτή:

– Θεωρείτε ότι κατά κάποιο τρόπο ο πρόεδρος είναι ήρωας της ελληνικής μυθολογίας;

– Ναι, όσο τουλάχιστο μπορούμε να κατανοήσουμε την λέξη “ήρωας”. Οι Αμερικάνοι δεν ξέρουνε τι σημαίνει αυτή η λέξη. Νομίζουν ότι σημαίνει ότι ζεις ευτυχισμένα για πάντα ή ότι είσαι ανιδιοτελής. Είτε όμως πρόκειται για τον Αχιλλέα είτε πρόκειται για τον Αίαντα του Σοφοκλή ή την Αντιγόνη, αυτοί ξεσπούν σε δράση από ανασφάλεια ή δρουν από ανυπομονησία –γενικά δρούνε με κάθε κίνητρο πολύ χειρότερο από αυτό που οι Αμερικάνοι θεωρούν ηρωικό. Το σημείο όμως που τους διακρίνει είναι ότι θεωρούν πως έχουν κάποια ικανότητα και πως πρέπει να λύσουν ένα πρόβλημα. Θέλουν να λύσουν αυτό το πρόβλημα τόσο πολύ, ακόμη κι αν η συνέπεια αυτής της λύσης μπορεί να μην είναι αναγκαστικά τόσο καλή για τους ίδιους. Το αποδέχονται αυτό.

– Αυτό μου θυμίζει τον Τραμπ να λέει ότι ο κόσμος αισθάνεται νοσηρά για το νικητή. Μου φαίνεται, σα να λέτε ότι αισθανόμαστε νοσηρά για την νίκη του και πως αύτη είναι η τραγωδία του Τραμπ.

– Έτσι νομίζω. Προσπαθώ να χρησιμοποιήσω όσα παραδείγματα μπορώ από το κλασικό γουέστερν, είτε είναι το “Shane” είτε το “High Noon” ή το “Οι υπέροχοι επτά”. Όλες οι ταινίες είναι το ίδιο –η κοινότητα δεν έχει τις επιδεξιότητες ή δεν έχει τη θέληση ή δεν θέλει να πάρει τα διορθωτικά εκείνα μέτρα για να λυθεί ένα σοβαρό πρόβλημα είτε προέρχεται από τους βαρόνους της κτηνοτροφίας είτε τις συμμορίες. Έτσι καλούν έναν εκτός κοινότητας, outsider, κι αμέσως αρχίζουν να αισθάνονται μαζί του άσχημα γιατί είναι άξεστος – οι γνώσεις του, η στάση του – και μετά αυτός λύνει το πρόβλημα και δηλώνουν σε αυτόν, είτε είναι ο Gary Cooper στο “High Noon” είτε ο Alan Ladd στο “Shane”: “Νομίζουμε ότι είναι καλυτέρα να φύγεις. Δεν σε χρειαζόμαστε άλλο. Αισθανόμαστε άσχημα μόνο που σε καλέσαμε”. Νομίζω ότι αυτό είναι που περιμένει τον Τραμπ.

– Πώς κολλάει αυτό, με την ελληνική έννοια, με τον άνθρωπο εκείνο που εμείς συχνά αντιμετωπίζουμε, που συνέχεια τουιτάροντας, περνάει το περισσότερο χρόνο της μέρας του βλέποντας καλωδιακά νέα, έχοντας συνεχή εμμονή με τις εικόνες. Αυτά τα χαρακτηριστικά, μέσα στο σημερινό πλαίσιο, σας θυμίζουν μεγάλους ήρωες της μυθολογίας;

– Έχετε διαβάσει ποτέ τον “Αίαντα” του Σοφοκλή; Είναι από τα καλύτερα έργα του.

– Όχι, δεν το έχω διαβάσει.

– Πρόκειται για ένα νευρωτικό ήρωα που δεν μπορεί να ξεπεράσει το γεγονός ότι με όλες τις προδιαγραφές ήταν ο διάδοχος του Αχιλλέα και άξιζε να πάρει τα όπλα του νεκρού Αχιλλέα και παρόλα αυτά υπερφαλαγγίστηκε από αυτόν τον πανούργο, κατώτερο Οδυσσέα, που μανούβραρε τον ανταγωνισμό και κατάφερε να κερδίσει το ξίφος. Με το μόνο που ασχολείται μετά ο Αίας είναι να λέει “δεν ήταν δίκαιο. Είμαι καλύτερος. Δεν το ξέρει κανείς αυτό;”. Έτσι είναι η αλήθεια αλλά αισθάνεσαι την ανάγκη να πεις στον Αίαντα “σκάσε και άντε να πάρεις το όπλο”. Ο Αχιλλέας, πάλι, έχει τα στοιχεία ενός τραγικού ήρωα. Λέει στην αρχή της Ιλιάδας, “εγώ κάνω όλη τη δουλειά. Εγώ σκοτώνω όλους τους Τρώες. Όταν όμως έρχεται η ώρα να μοιράσουμε όλα τα λάφυρα εσείς τα δίνετε σε ασήμαντους, στους τίποτα του βαθιού κράτους και της διοίκησης”. Κι έτσι αποσύρεται. Κι οι Θεοί του λένε, “αν επιστρέψεις θα κερδίσεις δόξα, αλλά ξέρε το ότι θα καταλήξεις νεκρός”. Έτσι, ο Αχιλλέας παίρνει μια τραγική, ηρωική απόφαση ότι θα επιστρέψει. Νομίζω λοιπόν ότι ο Τραμπ θεωρούσε ότι υπάρχουν προβλήματα κι ότι είχε ιδιαίτερες ικανότητες που θα μπορούσε να τα λύσει. Ίσως με έναν απλουστευτικό τρόπο. Αλλά νομίζω ότι κατανοούσε, παρόλη την κερδοσκοπική υστερία που του αποδίδεται, ότι ούτε θα έβγαζε ένα σωρό χρήματα από την προεδρία ούτε ότι θα γινόταν αρεστός από αυτήν».

Αυτά και μερικά άλλα ανάλογα υποστηρίζει ο καθηγητής Hanson και έχουν προκαλέσει ήδη, πριν την έκδοση του βιβλίου του, την αντίδραση ενός μεγάλου μέρους των διανοουμένων. Ο καθηγητής Hanson έχει, παράλληλα με αυτές τις παράξενες απόψεις του, σταθερή θέση εχθρότητας απέναντι στους κεντροαμερικάνους πρόσφυγες στις ΗΠΑ και ενάντια στους ίδιους τους αφροαμερικάνους. Είναι σταθερός αρθρογράφος του περιοδικού National Review, σταθερού επίσης στις επιθετικές εθνικιστικές απόψεις του. Έχει βραβευθεί από τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους το 2007 με το National Humanities Medal.

Σε ένα κεντρικό απόσπασμα του βιβλίου που έχει δημοσιευθεί ήδη πριν την έκδοσή του, ο καθηγητής διατυπώνει την κεντρική του ιδέα: «Με την κλασική τραγική έννοια, ο Τραμπ θα καταλήξει με έναν από τους δύο ακόλουθους τρόπους, και τους δυο όχι καλούς. Είτε θεαματικό, όπου μη αναγνωρισμένες επιτεύξεις θα ακολουθηθούν από εξοστρακισμό είτε – λιγότερο πιθανό – μία μόνο θητεία λόγω της ενδεχόμενης αναστάτωσης των ευεργετηθέντων».

Ο καθηγητής Hanson προβλέπει έτσι ποιο θα είναι το τέλος του Τραμπ. Ένας μεγαλειώδης ήρωας, αδικημένος όμως από τους εχθρούς του και το λαό. Έτσι όμως, φαίνεται ότι ο ίδιος ο καθηγητής κλασικών σπουδών, ίσως έχει διαβάσει τον «Αίαντα» του Σοφοκλή, αλλά βαρέθηκε να φτάσει μέχρι το τέλος. Διότι το έργο, μετά την αυτοκτονία του τρελαμένου από την αδικία Αίαντα και τις συνέπειές της, καταλήγει με ένα τρίστιχο του χορού των ναυτών της πατρίδας του, της Σαλαμίνας: «Ή πολλά βροτοίς έστιν ιδούσιν / γνώναι – πριν ιδείν δ’ ουδείς μάντης / τον μελλόντων ό τι πράξει» («πραγματικά πολλά πρέπει να έχουν δει οι θνητοί για να έχουν γνώση – πριν τα δουν όλα κανείς δεν μπορεί να γίνει μάντης για τα μέλλοντα που θα συμβούν στην πράξη»).

Σχόλιο προς τον Χορτοφάγο, από τον Γιάγκο Ανδρεάδη:

Αγαπητέ φίλε, καλώς ήρθες στον Χαρτογράφο.

Με χαρά μάθαμε τα καλά σου λόγια για τον Χαρτογράφο και είδαμε τη συμβολή σου με το κείμενο για τον Τραμπ. Πιστεύουμε ότι θα είναι γούρικη και θα μας κάνει να γνωρίσουμε και άλλους αξιόλογους συνεργάτες.

Υποθέτουμε, πάντως, ότι οι απόψεις του καθηγητή Hanson περί αρχαίων ηρώων, επικών, τραγικών κ.λπ. συλλήβδην καθώς και η ανάλαφρη περιήγησή του στην αρχαία ελληνική γραμματεία, καθώς και η «αγρία» (τουτέστιν χοντροκομμένη) κατά Φρόιντ ψυχανάλυση, στην οποία τους υποβάλλει («νευρωσικοί» κ.ά.) μπορούν να ισχύσουν μόνον στο επίπεδο του λόγιου ευθυμογραφήματος ή έστω των χαριτωμένων πλην γκροτέσκων σχολίων που περιέχουν οι κωμωδίες του Αριστοφάνη για τον Αισχύλο και τον Ευριπίδη. Αλλιώς θα κατέληγε ίσως κανείς να κατατάξει τον κ. Hanson στη χορεία των συναδέλφων του που επιδίδονται σε «ψυχολογικές» διαγνώσεις του τύπου «Η Αντιγόνη μισούσε το μπαμπά της» (Seth Bernardete) είτε «πολιτικές» κρίσεις του τύπου «Η Αντιγόνη απέτυχε διότι δεν εντάχθηκε στο γυναικείο κίνημα» (της κυρίας Judith Butler, η οποία μας κουβαλιέται κάθε τόσο να μας φωτίσει και στο Μέγαρο Μουσικής).

Πάντως, ο καθηγητής έχει δίκιο ότι το πρόσωπο του Τραμπ έχει κάτι το τραγικό, εν αντιθέσει για παράδειγμα με της κυρίας Κλίντον, που μου θυμίζει μάλλον τα αστέρια του γνωστού σήριαλ «Εγκληματικές γυναίκες». Αλλά σε κάθε περίπτωση, ας προσευχόμαστε στον Δία – μια που μεταφερθήκαμε σε αρχαίο ελληνικό πλαίσιο – η τραγικότητα του κ. Τραμπ, (όπως η τραγικότητα του Αίαντα που, εκτός από Τρώες, έσφαξε τελικά μόνο αρνιά και όχι τους Δαναούς που τον είχαν αδικήσει), να αφορά μόνον τον ίδιο και να μην την πληρώσουμε οι διάφοροι ταλαίπωροι, Σύροι, Παλαιστίνιοι, Έλληνες και λοιποί ιθαγενείς.

Ευχαριστώντας και πάλι,

Γ. Ανδρεάδης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.